( BU YAYIN SPOR BİLİMLERİ DERGİSİ’NDE YAYIMLANMIŞTIR)

TÜRK ARTİSTİK CİMNASTİK MİLLİ TAKIMINDA OLAN VE OLMAYAN

ELİT ERKEK ARTİSTİK CİMNASTİKÇİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

* ÇOKNAZ H.           ** ALPKAYA U.

ÖZET

            Bu çalışmada rast gele yöntemiyle seçilen ve artistik cimnastik  sporu yapan 25 erkek cimnastçi araştırma kapsamına alınmıştır. Sporcular Artistik Cimnastik Milli Takımı’nda olanlar ve olmayanlar olarak iki grupta bazı parametreleri test edilip karşılaştırılmıştır.

            Elde edilen sonuçlarda Milli Takım’da olanların yaş, spor yaşı, boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve VKİ değerleri, Milli Takım’da olmayan elit sporcuların değerlerinden daha yüksek olduğu tespit edilmiş ve yapılan istatistiksel  analizler sonucunda yaş (p<0.001), spor yaşı, boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve VKİ ortalamalarının dağılımları arasında anlamlı farka rastlanmıştır (p<0.05). Sporcuların anaerobik güçlerinde, çevikliklerinde ve kavrama kuvvetlerinde yine Milli Takım’da olanlar lehine sonuçlara ulaşılırken sadece kavrama kuvvetilerinde  istatistiksel farka rastlanmıştır (p<0.05).

            Bu sonuçlar dikkate alındığında; cimnastikçilerin Milli Takım’da yer alabilmesi için yaşlarıyla birlikte spor yaşlarının artması ve buna paralel olarak kuvvetlerinin geliştiği takdirde Milli Takım’da görev alma şanslarının artabileceği söylenebilir.

*    Abant İzzet Baysal Üniversitesi BESYO-Bolu

**  Marmara Üniversitesi BESYO - İstanbul

A RESEARCH ON MALE GYMNASTS WHO ARE MEMBER AND NON MEMBER OF NATIONAL TEAM IN ARTISTCS GYMNASTICS IN TURKEY

ABSTRACT  

In this study, 25 male gymnasts participate in research that were chosen at random. The gymnasts were seperated two groups as member of national team and non member of national team. The comparative study has been done between two groups.

The results show that the age, training age, height, weight and BMI of the gymnast in national team were heigher results than non member of national team. The significant differences were found for age (p< 0.001), training age, height, weight, BMI (p< 0.05)  in statistical. The gymnasts in national team were superior for anerobic power, agility, and hand grip for mean value but only significant difference was found for hand grip than member of national team (p< 0.05).

Acording to this results, witht growing of  age and training age  physical power of gymnast will be strengten. It is possibility that, this development will increas to chance of gymnast participation in national team.

Key word: Artistic gymnastics

GİRİŞ

Artistik cimnastikte başlama yaşı genellikle 6-7 yaş olarak belirlenmiştir. Ülkemizde de başlama yaşı okula başlama yaşı olarak kabul edilir (1). Artistik cimnastikçinin spora başlama ve bitiş süresi içerisindeki yapmış olduğu antrenmanlar, artistik cimnastikçinin bazı fiziksel ve fizyolojik özelliklerinin gelişimine katkılar sağlar. Bu gelişimin  sağlanabilmesi için cimnastikçiler tüm olumsuz endojen ve egzojen faktörlerle mücadele etmek zorundadırlar. Bu mücadelenin tek bir amacı vardı: Artistik Cimnastik Milli Takımı’da görev almak.

Cimnastik Milli Takımı’nda görev alan ve almayan cimnastikçilerin fiziksel ve fizyolojik özelliklerin belirlenmesi ve ortaya konulması, spor bilimcilerine ve bu işte görev alan tüm kişilere bilgi kaynağı olacaktır. Bu amaçla yaptığımız bu çalışma, Türk Cimnastik Milli Takımı’nda olan ve olmayan elit erkek cimnastikilerin karşılaştırılarak,  aralarındaki farklılıklar ortaya konulmuştur.

METOT

Bu araştırma, elit  olarak artistik cimnasik sporu yapan 25 erkek artistik cimnastikçi üzerinde yapılmıştır. Elit erkek artistik cimnastikçilerin Artistik Cimnastik Milli Takımı’nda olanlarla olmayanların karşılaştırılmasına gidilmiş ve ölçümler, Bolu ilinde Karaçayır Cimnastik Eğitim Merkezi’nde cimnastikçiler sabah antrenmanına başlamadan önce alınmıştır. Deneklerin yaşları ve spor yaşları yıl olarak belirlendikten sonra boy ölçümleri santimetre (cm) olarak değerlendirilmiştir. Deneklerin vücut ağırlıkları, hassaslığı 0.01 kg digital Tefal marka tartı aletiyle ölçülmüştür. Ölçüm esnasında deneklerin üzerinde sadece sort olmasına dikkat edilmiş ve ölçümler kilogram (kg) olarak kaydedilmiştir.  Deneklerin Vücut Kitle İndeksleri (VKİ), VKİ= vücut ağırlığı (kg) / Boy²(m) formülü ile hesaplanmıştır. Deneklerin yağ yüzdelerini (%) Parizkova nomogramıyla triceps ve subscapula değerleri kullanılarak yüzde (%) olarak belirlenmiştir. Deneklerin reaksiyon zamanlarını belirlemek için, ışıklı ve uyarılara karşı basit reaksiyon zamanı ölçülmüştür. Bu ölçümler için Newtest marka reaksiyon zaman ölçeği aleti kullanılmıştır. Alet reaksiyonu 1/100 saniye (sn) olarak kaydetmiştir. Deneklerin esneklikleri Otur-Uzan Testi, Gövde Lataral Flexionu ve Gövdenin Hiperextansionu test edilerek cm olarak kaydedilmiştir. Deneklerin anaerobik güçlerinin belirlenmesi için anaerobik gücü belirleyen Lewis Nomogramı’ndan yararlanmıştır. Bunun için deneklerin boy uzunlukları m., vücut ağırlıkları kg olarak belirlenmiştir. Değerler, kg m/sn cinsinden kaydedilmiştir. Deneklerin çeviklikleri Thrust testi uygulanarak, 20 sn içinde yapılan tam dik duruma gelmeleri sayısı olarak kaydedilmiştir. Deneklerin kavrama kuvvetlerini belirleyebilmek için, Takei marka grip strenght dinamometreden yararlanılmıştır. Ölçümler 3 kez tekrarlanmış, en iyi skor kg cinsinden kaydedilmiştir.

Elde edilen verilerin değerlendirilmesi için SPSS for Windows 9.0 paket istatistik programı kullanılmıştır. Bütün verilerin aritmetik ortalamaları (), standart sapmaları (SS)belirlenmiştir ve  grupların karşılaştırılmasında Mann-Withney U testi kullanılmıştır.  İstatistiksel değerlendirmede anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.

BULGULAR

            Tablo 1’de Türk Cimnastik Milli Takımı’nda olan ve olmayan elit erkek artistik cimnastikçilerine ait bulguların karşılaştırılması sunulmuştur.

Tablo 1. Türk Cimnastik Milli Takımı’nda Olan ve Olmayan Elit Erkek Artistik Cimnastikçilerin Yaşlarının, Spor Yaşlarının, Boy Uzunluklarının, Vücut Ağırlıklarının, VKİ’lerinin ve Vücut Yağ Yüzdelerinin Karşılaştırılma Tablosu

* P<0.05      ** p < 0.001

Tablo 1 incelendiğinde; Milli Takım’da olan sporcuların yaş ortalaması 19.00±1.94 yıl, Milli Takım’da olamayan sporcuların yaş ortalaması 16.31±1.66 yıl, yapılan istatistiksel analizler sonucunda da her iki dağılım arsında fark olduğu görülmektedir (p<0.001). Her iki grubun spor yaşları incelendiğinde; Milli Takım’da olan sporcuların spor yaş ortalamalarının 11.11±2.20 yıl, Milli Takım’da olmayan sporcuların 8.88±1.82 yıl, olarak belirlenmektedir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda her iki dağılım arasında fark olduğu bulunmuştur (p<0.05). Milli Takım’daki sporcuların boy uzunlukları, vücut ağırlıkları, VKİ ortalamaları incelendiğinde sırasıyla 169.78±6.42cm, 58.64±8.93kg, 21.34±1.83kg/m², olarak; Milli Takımda yer almayanların sırasıyla 160.44±9.58cm, 49.60±9.18kg, 19.30±1.65kg/m², olarak görülmektedir. Her iki grubun üç ölçüm ortalamaları karşılaştırıldığında, üç ölçüm dağılımları arasında fark bulunmuştur (p<0.05). Vücut yağ %’lerine bakıldığında; Milli Takım’da olan sporcuların vücut yağ oranlarının %13.77±2.72, olmayanların %14.12±2.21 ve yapılan istatistiksel analizler sonucunda dağılımlar arasında fark bulunmadığı görülmektedir (p>0.05).

Tablo 2’de Türk Cimnastik Milli Takımı’nda olan ve olmayan elit erkek artistik cimnastikçilere ait reaksiyon sürelerinin karşılaştırılması sunulmuştur.

Tablo 2. Türk Cimnastik Milli Takımı’nda Olan ve Olmayan Elit Erkek Artistik Cimnastikçilerin Reaksiyon Sürelerinin Karşılaştırılma Tablosu

p>0.05

            Tablo 2 incelendiğinde; Milli Takım’da olan sporcuların görsel reaksiyon ölçüm ortalamalarının 0.18±1.66 sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların ise 0.19±1.75 sn olduğu, yapılan istatistiksel analizler sonucunda da aralarındaki farklılıkların istatistiksel anlamda olmadığı görülmektedir (p>0.05). Sporcuların işitsel reaksiyon ölçümleri incelendiğinde ise, Milli Takım’da olan sporcuların işitsel reaksiyon ölçüm ortalamalarının 0.17±0.01 sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların 0.18±0.02sn olduğu görülmektedir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda aralarındaki farklılıkların istatistiksel  anlamda olmadığı belirlenmiştir (p>0.05).

Tablo 3’te Türk Cimnastik Milli Takımı’nda olan ve olmayan elit erkek artistik cimnastikçilerine ait esnekliklarinin karşılaştırılması sunulmuştur.

Tablo 3. Türk Cimnastik Milli Takımı’nda Olan ve Olmayan Elit Erkek Artistik Cimnastikçilerin Esnekliklerinin Karşılaştırılma Tablosu

p> 0.05

Sporcuların esneklik testleri incelendiğinde; Milli Takım’daki sporcuların otur-uzan, gövde sağ lateral fleksiyonu, gövde sol lateral fleksiyonu ve gövde hiperekstansiyonu ölçüm sonuçları ortalamaları sırasıyla 24.34±10.20, 26.66±3.20, 25.66±2.56, 38.22±7.51cm bulunurken; Milli Takım’da olmayan sporcuların ölçüm sonuçları sırasıyla 21.56±4.12, 25.50±3.05, 24.21±1.98, 37.71±5.56cm olduğu görülmektedir. Tüm esneklik ölçümleri Milli Takım’daki sporcuların lehine gözükürken, yapılan istatistiksel analizler sonucunda her iki grubun esneklik dağılımları karşılaştırılmasında istatistiksel bir fark olmadığı görülmektedir (p>0.05).

Tablo 4’te Türk Cimnastik Milli Takımı’nda olan ve olmayan elit erkek artistik cimnastikçilerin anaerobik güçlerinin, çevikliklerinin ve kavrama kuvvetlerinin  karşılaştırılması sunulmuştur.

Tablo 4. Türk Cimnastik Milli Takımı’nda Olan ve Olmayan Elit Erkek Artistik Cimnastikçilerin Anaerobik Güçlerinin, Çevikliklerinin ve Kavrama Kuvvetlerinin  Karşılaştırılma Tablosu

* p<0.01

Tablo 4 incelendiğinde; Milli Takım’daki sporcuların anaerobik güç ortalamalarının 96.11±21.10 kgm/sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların 80.87±19.56 kgm/sn; çeviklik test ortalamalarının Milli Takım’daki sporcuların7.77±0.71adet/20sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların 7.50±0.51adet/20sn olduğu görülmektedir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda her iki ölçüm dağılımları arasında anlamlı farka rastlanmadığı görülmektedir (p>0.05). Sporcuların kavrama kuvvetleri incelendiğnde; Milli Takım’daki cimnastikçilerin sağ el kavrama kuvveti ortalamaları 35.38±6.11kg, sol el kavrama kuvveti ortalamaları   35.27±5.24kg iken, Milli Takım’da olmayan sporcuların sağ el kavrama kuvveti ortalamaları26.08±8.05kg, sol el kavrama kuvveti ortalamalarının 26.98±7.98kg olduğu  görülmektedir. Tabloya bakıldığında, Milli Takım’daki sporcuların kavrama kuvveti ortalamalarının Milli Takım’da olmayan sporcuların kavrama kuvveti ortalamalarına göre daha iyi bulunduğu ve aralarındaki farklılılların da istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir (p<0.05).

TARTIŞMA

Yapılan bu araştırmada, Milli Takım’da olan sporcuların yaş ortalamalarının 19.00±1.94yıl, olmayanların ise 16.31±1.66yıl; spor yaşlarının Milli Takım’da olanların11.11±2.20yıl, olmayanların 8.88±1.82yıl olduğu belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda da Milli Takım’da olan cimnastikçiler ile olmayan cimnastikçilerin yaş ortalamaları dağılımları arasında p<0.001 düzeyinde, spor yaşları ortalamaları dağılımları arasında da p<0.05 düzeyinde istatistiksel farka rastlanmıştır. Bu verilere dayanarak; elit cimnastikçilerin Milli Takım’da yer alabilmesi için belli bir yaşa ve spor geçmişine ulaşmış olması gerektiği söylenebilir.

Muratlı, 19 yaşında olan sedanter erkeklerin boy uzunluk ortalamalarının 177.6±7.5 cm, vücut ağırlıklarının 70.1±8.7kg olduğu; 16 yaşında olanların boy uzunluk ortalamalarının 175.9±7.8 cm, vücut ağırlıklarının 63.6±9.4 kg olduğunu belirtmektedir (2). Özer de, “elit cimnastikçilerin kendi toplumlarının boy ve ağırlık ortalamalarının altında değerlere sahip olduklarını” söylemektedir (3). Bu araştırmada da Milli Takım’daki sporcuların boy uzunlukları ve vücut ağırlıkları sırasıyla 169.78±6.42 cm, 58.64±8.93 kg; Milli Takım’da yer almayanların sırasıyla 160.44±9.58 cm, 49.60±9.18 kg, olduğu tespit edilmiştir. Her iki grubun boy uzunlukları ve vücut ağırlıkları ortalamaları birbirleriyle karşılaştırıldığında, boy uzunlukları ve vücut ağırlıkları dağılımları arasında fark bulunmuştur (p<0.05). Bu değerler, cimnastikçilerin kendi aralarındaki yaş farklılıklarına bağlı olarak ortaya çıktığı söylenebilir. Ancak, cimnastiçilerin değerleri sedanter 19 ve 16 yaşındaki  erkek çocukların değerlerine oranla daha düşük değerler olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar, hem Muratlı’nın hem de Özer’in görüşleriyle paralellik göstermektedir.

Çoknaz ve arkadaşları yapmış oldukları çalışmada yaş ortalaması 16.57±2.42 yıl olan elit erkek cimnastikçilerin VKİ’lerini 20.08kg /m², vücut yağ %’lerini %13.76±2.28 olarak tespit etmişlerdir(4). Bu araştırmada da Milli Takım’da olan sporcuların VKİ’leri 21.34±1.38kg/m², vücut yağ %’lerini %13.77±2.72; Milli Takım’da olmayan sporcuların VKİ’leri 19.30±1.65kg/m²,  vücut yağ %’lerinin %14.12±2.21 olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Çoknaz ve arkadaşlarının bulgularıyla benzerlik göstermektedir. Ancak, Milli Takım’da olan sporcuların VKİ’lerinin Milli Takım’da olmayan sporcuların VKİ’lerine oranla daha fazla, vücut yağ oranlarının daha az olduğu sonucuna varılmşıtır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda da bu farklılıkların VKİ’lerinde anlamlı olduğu (p<0.05), vücut yağ %’lerinde anlamlı olmadığı (p>0.05) sonucuna varılmıştır. Bu farklılıkların Milli Takım’daki sporcuların yaşla ve spor yılıyla birlikte kas oranlarının artmasından kaynaklandığı söylenebilir.

Elit erkek cimnastikçilerin reaksiyon süreleri incelendiğinde, Milli Takım’da olan sporcuların görsel reaksiyon ölçüm ortalamalarının 0.18±1.66sn, Milli Takım’da olan sporcuların görsel reaksiyon ölçüm ortalamalarının 0.18±1.66sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların ise 0.19±1.75sn olduğu, yapılan istatistiksel analizler sonucunda da aralarındaki farklılıkların istatistiksel anlamda olmadığı belirlenmiştir(p<0.05). Sporcuların işitsel reaksiyon ölçümleri incelendiğinde ise; Milli Takım’da olan sporcuların işitsel reaksiyon ölçüm ortalamalarının 0.17±0.01 sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların 0.18±0.02 sn olduğu görülmektedir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda aralarındaki farklılıkların istatistiksel anlamda olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Çoknaz, elit cimnastikçiler üzerinde yapmış olduğu araştırmada, elit erkek cimnastikçilerin görsel reaksiyon sürelerini 0.91±0.01sn, işitsel reaksiyon sürelerini 0.71±0.02sn olarak belirlemiştir (4). Bu veriler araştırma bulgularıyla benzerlik göstermektedir. Bu sonuçlar dayanarak, sporcuların reaksiyon sürelerinin, onların Milli Takım’da yer almalarında bir etken olmadığı söylenebilir.

Çoknaz, yapmış olduğu araştırmada elit erkek cimnastikçilerin otur-uzan test sonucunu 22.69±6.83 cm, gövde sağ lateral fleksiyonnu 25.9±2.73cm, gövde  sol lateralfleksiyonunu 25.42±2.05 cm ve gövde hiperekstansiyonunu 38.50±6.42cm olarak bulmuştur (4). Bu araştırmada da Milli Takım’daki sporcuların otur-uzan, gövde sağ lateral fleksiyonu, gövde sol lateral fleksiyonu ve gövde hiperekstansiyonu ölçüm sonuçları ortalamları sırasıyla 24.34±10.20, 26.66±3.20, 25.66±2.56, 38.22±7.51 cm bulunurken; Milli Takım’da olmayan sporcuların ölçüm sonuçları sırasıyla 21.56±4.12, 25.50±3.05, 24.21±1.98, 37.71±5.56 cm olduğu belirlenmiştir. Tüm esneklik ölçümleri Milli Takım’daki sporcuların lehine gözükürken, yapılan istatistiksel analizler sonucunda her iki grubun esneklik dağılımları karşılaştırılmasında istatistiksel bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Bu bulgular, Çoknaz ve arkadaşlarının araştırma bulgularıyla benzerlik göstermektedir. Ancak, Milli Takım’da olan ve olmayan sporcuların esneklik farkları çok az olsa bile cimnastikçilerin çok zor hareketleri yapabilmelerinde belirleyici bir etken olduğu kanısındayız; bu sayede de Milli Takım’da olan sporcuların zor hareketleri yapabildiği ve böylece Milli Takım’da olma şanslarının arttığı söylenebilir.

Sporcuların anaerobik güç ve çeviklikleri incelendiğinde; Milli Takım’daki sporcuların anaerobik güç ortalamalarının 96.11±21.10kgm/sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların 80.87±19.56kgm/sn; çeviklik test ortalamalarının Milli Takım’daki sporcuların 7.77±0.71adet/20sn, Milli Takım’da olmayan sporcuların 7.50±0.51adet/20sn olduğu görülmektedir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda da her iki grubun karşılaştırılmasında her iki ölçüm dağılımların arasında anlamlı farka rastlanmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Sporcuların kavrama kuvvetleri incelendiğinde; Milli Takım’daki cimnastikçilerin sağ el kavrama kuvveti ortalamaları 35.38±6.11kg, sol el kavrama kuvveti ortalamaları 35.27±5.24kg iken, Milli Takım’da olmayan sporcuların sağ el kavrama kuvveti ortalamaları 26.08±8.05kg, sol el kavrama kuvveti ortalamalarının 26.98±7.98kg olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar incelendiğinde, Milli Takım’daki sporcuların kavrama kuvveti ortalamalarının Milli Takım’da olmayan sporcuların kavrama kuvveti ortalamalarına göre daha iyi olduğu ve aralarındaki farklılıkların da istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Blumentritt ve arkadaşları, kuvvetin artistik cimnastik sporunda performansı belirleyici bir etken olduğunu belirtmektedirler(5). Bu bulgulara dayanarak, Milli Takımda olan sporcuların kavrama kuvvetlerinin zor hareketleri yapabilmede ve böylelikle Milli Takım’da yer almada belirleyici bir etken olduğu söylenebilir. 

KAYNAKLAR

1-     Özer K., Artistik Cimnastik, İki Yıllık Temel Eğitim Programı, 1992. GSGM. Spor Eğitim Daire Başkanlığı, Yayın No: 111, Ankara, s: 7

2-     Muratlı S.  Çocuk ve Spor, 1997.Bağırgan Yayımevi,  sy:12

3-     Özer K., Pınar S., Tavacıoğlu L  Elit Erkek Cimnastikçilerin Antropometrik Özellikleri, 1992.Spor bilimleri II. Ulusal Kongresi bildirileri, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu Yayını, Yayın No: 3, s: 242-247, Ankara

4-     Çoknaz H., Ün N., Tıkız D.. Elit Erkek Cimnastikçilerin Bazı Fiziksel ve Fizyolojik Parametrelerinin Değerlendirilmesi, 2003. Ege Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, Sayı: 2         

5-     Blumentritt H., Fetzer J, Hanschke R., Mänliches Kunsturnen, 1994.Schiborr Offsetdruck, Mülheim/Ruhr, sy:50